• ryż — 1/2 szklanki
• mleko z nerkowców — 500 ml
• mleko kokosowe — 100 g
• tahina — 50 g
• cukier (do masy) — 30 g
• bakalie — 100 g
• śliwki — 500 g
• olej sezamowy — 10 g
• cukier (do śliwek) — 30 g
• sok z limonki — 10 g
• kardamon, cynamon — obficie

Przygotowanie

1. Ryż gotujemy w mleku roślinnym przez około pół godziny na małym ogniu. Zwłaszcza pod koniec gotowania, trzeba ryż cały czas mieszać i ewentualnie dolać odrobinę wody.
2. Odstawiamy gorący ryż.
3. Śliwki kroimy na ćwiartki.
4. W rondelku rozgrzewamy olej sezamowy, dodajemy .śliwki i smażymy kilka minut mieszając. Przykrywamy, jeżeli śliwki oddały mało płynu podlewamy kilkoma łyżkami wody, dodajemy cukier, sok z limonki, przyprawiamy obficie kardamonem i cynamonem, i dusimy na małym ogniu aż śliwki się rozgotują.
5. Kroimy bakalie
6. Mieszamy mleko kokosowe z tahiną i cukrem, dodajemy cukier i bakalie. Mieszamy dokałdnie z ryżem. Na wierzch dajemy śliwki

Warianty

Ten deser występuje w właściwie w całej Skandynawii a od jakiegoś czasu robi się popularny również w Niemczech, więc wariantów jest wiele, każdy kraj tworzy swoje odgałęzienie.

Podstawą jest jednak zawsze rozgotowany ryż podany z owocami. Świeżymi, w postaci konfitury czy gorącego słodkiego sosu na wierzchu.

Wiec można tu zmieniać rodzaj owoców i sposób ich przyrządzenia, ja bym widział przede wszystkim jakieś sezonowe produkty, wiec ze świeżych owoców raczej gruszki czy jabłka, jakieś kąfitury, przeciery owocowe. Zamiast limonki do zrównoważenia słodkiego smaku w owocach można użyć cytryny.

Oczywiście różne bakalie i w różnych proporcjach. U mnie to były w równych ilościach rodzynki, orzechy włoskie i migdały. Orzechy i migdały posiekałem.

Zmienić można też olej, pamiętając jednak, że dobry olej sezamowy to niesamowity aromat.

W oryginalnym przepisie podstawę masy dodawanej do ryżu stanowi bita śmietana lub masło ja oczywiście podmieniłem je na produkty roślinne, wywołujące trochę podobne skojarzenia z czymś odświętnych, słodkim.

Uwagi

Czas gotowania będzie się różnić w zależności od użytego ryżu. Można użyć brązowego ale wtedy trzeba go gotować około godziny

Dobrze, żeby mleko w jakim będziecie gotować ryż było gęste, intensywne, moze zmieszane ze śmietana owsianą

Podanie

Podajemy na ciepło lub na zimno na dwa sposoby. Nakładamy każdemu porcję ryżu i na nią owoce lub jak na zdjęciu stawiamy na stole wszystko w jednej misce w podobny sposób, na dole ryż na górze owoce.

Kiedy co zrobić

W = Wigilia, 24 grudnia.

• W-1: ugotować ryż (ok. 30 min), udusić śliwki, wymieszać masę.
• W: podać na zimno albo podgrzać.

Ile na ile osób

Przepis bazowy: 6 porcji. Przy stole z 12 daniami ta sama ilość wystarczy na ok. 3× więcej osób.

Przechowywanie

Lodówka: 3 dni. Nie mrozić (ryż w mleku źle znosi mrożenie).

Alergeny

orzechy (nerkowce w mleku; w bakaliach zwykle orzechy włoskie i migdały), sezam (tahina, olej sezamowy), możliwe siarczyny (bakalie).

W menu wigilijnym

Deser, ciepła lub zimna. Podobny smak mają: Kutia; Ciasto orzechowo-jaglane; Wytrawna zapiekanka orzechowa — lepiej nie dawać ich wszystkich na jeden stół.

• kasza jaglana ugotowana — 250 ml
• rodzynki — 100 g
• sok z limonki — 2 łyżki
• mleko kokosowe — 1 puszka
• mąka z orzechów laskowych — 150 g
• cukier / słodziwo (opcjonalnie) — do smaku

Przygotowanie

1. Mleko kokosowe wkładamy do lodówki na kilka godzin, żeby zgęstniało.
2. Zdejmujemy gęstą część mleka (około 2/3) i blendujemy z kaszę jaglaną, rodzynkami i sokiem z limonki.
3. Im dokładniej, bardziej na gładko masa jest zblendowana tym lepiej.
4. Dodajemy mąkę orzechową i jeszcze chwile blendujemy albo dokładnie mieszamy.
5. Jeżeli masa jest za mało słodka możemy dosłodzić cukrem lub jakimś słodziwem np. syropem z agawy
6. Blachę (o średnicy 17 cm), smarujemy olejem i wysypujemy np. polentą. Pieczemy w temperaturze 180 stopni około 40 minut
7. Zostawiamy do całkowitego wystygnięcia, najlepiej nawet do następnego dnia, żeby zrobiło się zwarte.

Warianty

Można i warto pobawić się polewą, użyć innej niż czekoladowa, dodatkami do ciasta takimi jak kandyzowana skórka pomarańczowa, krojone orzechy.

Można też spróbować innej mąki np. z orzechów włoskich

Podanie

Podajemy np. z polewą czekoladową, bitą śmietaną, lodami, świeżymi owocami

Ciasto przed podaniem można np., polać gorącą rozpuszczoną czekoladą (na zdjęciu z wiórkami kokosowymi), podać ze świeżymy orzechami, bitą śmietaną, lodami. Ciekawe będzie kombinacja z gorącym sosem czekoladowym i lodami, gdzie prócz różnych smaków i tekstur mamy różne temperatury, co wzmacnia doznania i przyjemność z jedzenia

Wartości odżywcze

Ciasto jest wysokokaloryczne, ze względu na mąkę orzechową.

Jeżeli podzielimy ciasto na cześć porcji to jedna porcja (około 120 g) ma 260 kcal. 5,5 g białka i aż 17 g tłuszczu i 22 g węglowodanów.

Kiedy co zrobić

W = Wigilia, 24 grudnia.

• W-3: mleko kokosowe do lodówki na kilka godzin.
• W-2: upiec (40 min w 180°C), wystudzić do następnego dnia.
• W: polewa i podanie.

Ile na ile osób

Przepis bazowy: 6 porcji. Przy stole z 12 daniami ta sama ilość wystarczy na ok. 3× więcej osób.

Przechowywanie

Lodówka: 3–4 dni.

Alergeny

orzechy (laskowe), możliwe siarczyny (rodzynki).

W menu wigilijnym

Deser, zimny. Podobny smak mają: Kutia; Risalamande; Wytrawna zapiekanka orzechowa — lepiej nie dawać ich wszystkich na jeden stół.

• stare pieczywo — 400 g
• mleko owsiane — 650 ml
• cukier — 130 g
• siemię lniane mielone — 4 łyżki
• cynamon — 1 1/2 łyżeczki
• imbir — 1 1/2 łyżeczki
• kardamon — 1/2 łyżeczki
• gałka muszkatołowa — 1/4 łyżeczki
• goździki mielone — 1/4 łyżeczki
• czekolada, mleko kokosowe, owoce (opcjonalnie) — do polewy

Przygotowanie

1. Pieczywo pokrój w nieduże kostki i włóż do miski
2. Wszystkie pozostałe składniki zblenduj razem na gładko
3. Zawartość blendera wlej do miski i wymieszaj dokładnie z pieczywem
4. Odstaw na godzinę
5. Wymieszaj jeszcze raz, najlepiej rękami w rękawiczkach, rozgniatając trochę kawałki pieczywa
6. Przełóż do formy do pieczenia. Jeżeli okrągła to 18 cm średnicy i wysokości 6 cm. Będzie do rantu
7. Piecz w piekarniku w 180 C, przez 70 minut

Warianty

Oczywiście pudding wyjdzie trochę inny, jeżeli będziecie używać różnych rodzajów pieczywa, inny wyjdzie nam z lekkiego białego pieczywa, inny z jakiegoś ciężkiego, ciemnego czy nawet żytniego..

Warto dorobić polewę.

Najprostsza, jaką ja zrobiłem.

Tabliczka czekolady w małym garnuszku, bardzo mały ogień delikatnie podgrzewamy z 3 łyżkami mleka kokosowego, najlepiej gęstej części

Jak czekolada się rozpuści, rozsmarowujemy po wierzchu WYSTYGŁEGO ciasta i wstawiamy do lodówki żeby czekolada dobrze zastygła.

Możecie też poeksperymentować z przyprawami.

Mix który użyłem jest efektem mojego zafascynowania niemieckim smakiem bożonarodzeniowym są to ciastka, czekolada, ciasta z mieszanką przyprawa trochę jak do piernika

Ten smak mi się obecnie bardziej kojarzy z Bożym Narodzeniem, niż którekolwiek z polskich dań wigilijnych

Specyficzna używana tylko do słodkosci bożonarodzeniowych mieszanka przypraw to dla mnie jedna z najlepszych rzeczy w niemieckiej kuchni

Możecie też zrobić odwrotnie niż ja, czyli najpierw ułożyć owoce a potem polać czekoladą. Dałem owoce na czekoladę bo dopiero jak rozsmarowałem czekoladę przypomniałem sobie że mam jeszcze jagody

Uwagi

Ciasto najlepiej pokroić w kuchni przed podaniem, bo ma tendencję do rozlatywanie się przy krojeniu. Dobry ostry nóż z ząbkami jak do chleba

Jeżeli ktoś by się zastanawiał jak starego pieczywa, to takiego, które się już trochę zeschło, ale da się pokroić nożem, a nie połamać.

Podanie

Może być na przykład znakomitym dodatkiem z owocami do niedzielnego obiadu, do kawy.

Kiedy co zrobić

W = Wigilia, 24 grudnia.

• W-1: wymieszać, odstawić 1 h, piec 70 min w 180°C.
• W: polewa czekoladowa na wystygnięte ciasto, kroić w kuchni (rozpada się).

Ile na ile osób

Przepis bazowy: 8 porcji. Przy stole z 12 daniami ta sama ilość wystarczy na ok. 3× więcej osób.

Przechowywanie

Lodówka: 3 dni.

Alergeny

gluten (pieczywo, mleko owsiane); czekolada — sprawdź skład (bywa z mlekiem).

W menu wigilijnym

Deser, zimny. Podobny smak mają: Kemm’s Kuchen (hamburskie ciastka) — lepiej nie dawać ich wszystkich na jeden stół.

• pszenica — 150 g
• mak — 150 g
• rodzynki — 100 g
• orzechy włoskie — 50 g
• orzechy laskowe — 50 g
• migdały — 50 g
• figi, daktyle, kandyzowana skórka (opcjonalnie) — do smaku
• syrop (agawa / daktylowy / klonowy) — do smaku — „ma być bardzo słodka”
• sok z limonki, olej sezamowy — do smaku
• gęsta część mleka kokosowego — 2 łyżki

Przygotowanie

1. Pszenicę namocz w zimnej wodzie na 8 godzin, potem odlej wodę i ugotuj pszenice do miękkości. Pozostaw do wystygnięcia
2. Mak zalewamy wrzątkiem i gotujemy 15 minut. Odstawiamy do wystygnięcia, potem odcedzamy na sicie z nadmiaru wody.
3. Mak mieliny w maszynce na sitku z najmniejszymi oczkami. Można też przemielić mak przy użyciu blendera. Przy małej ilości maku będzie to łatwiejsze i wygodniejsze. Przy czym nie chodzi o uzyskanie jednolitej gładkiej masy a o zmielenie na drobno. To ze mak już jest dostatecznie zmielony można poznać po tym, że masa makowa zmienia kolor na jasny.
4. Można też użyć gotowej masy makowej z puszki. przy czym ona już jest trochę doprawiona na słodko, trzeba to uwzględnić przy dodawaniu słodu do kutii.
5. Bakalie (prócz rodzynek) kroimy dość grubo i dodajemy do pszenicy razem z makiem. Przed pokrojeniem dobrze jest orzechy i migdały wyprażyć na patelni, co wzmocni ich smak.
6. Doprawiamy sokiem z limonki, olejem sezamowym, słodzimy (kutia ma być bardzo słodka), dodajemy dwie łyżki stałej części z mleka kokosowego. wszystko dokładnie mieszamy i odstawiamy, żeby się smaki przegryzły

Warianty

Podstawowa kwestia to pszenica. W moim przepisie użyłem pszenicy niełuskanej, ale bardziej tradycyjnie (z takiej była kutia w moim domu rodzinnym) jest z pszenicy łuskanej. Ale tez były używane do tej potrawy inne zboża jak jęczmień czy ryż (sic!). Oczywiście nie ma też potrzeby się ograniczać i możecie spróbować np. użyć kaszy jaglanej.

Orzechy, bakalie, kandyzowana skórka, pokrojone suszone owoce to składniki, które możecie w tym daniu wymieniać.

Uwagi

Podstawowe składniki w tym daniu to zboże i mak i dodatki słodzące (pierwotnie w kutii nie było bakaliów, była tylko słodzona miodem). I zachowując ten schemat możecie dość dowolnie komponować kutie. Im więcej składników, im bardziej słodko i tłusto, tym pomyślniej to wróży bo obfitość bakalii, orzechów, słodkich dodatków symbolizuje bogactwo i powodzenie.

Podanie

Podaje się przy okazji świąt Poza tym, możecie kutię podać ze świeżymi owocami, pomarańcze tu doskonale pasują na przykład. Ale może to tylko mój kontekst, bo w czasach mojego dzieciństwa pomarańcze, tak jak kutia były tylko na Święta.

Kiedy co zrobić

W = Wigilia, 24 grudnia.

• W-2 wieczorem: namoczyć pszenicę (8 h).
• W-1: ugotować pszenicę, mak gotować 15 min, zmielić, prażyć orzechy, połączyć i odstawić do przegryzienia.
• W: podać, ewentualnie z pomarańczami.

Ile na ile osób

Przepis bazowy: 8 porcji. Przy stole z 12 daniami ta sama ilość wystarczy na ok. 3× więcej osób.

Przechowywanie

Lodówka: 3–4 dni.

Alergeny

gluten (pszenica), orzechy (włoskie, laskowe, migdały), sezam (olej sezamowy), możliwe siarczyny (rodzynki, kandyzowana skórka).

W menu wigilijnym

Deser, zimna. Podobny smak mają: Risalamande; Ciasto orzechowo-jaglane; Wytrawna zapiekanka orzechowa — lepiej nie dawać ich wszystkich na jeden stół.

Ciasto 1

• syrop ryżowy / agawa / klonowy — 300 g
• mąka żytnia 1150 — 50 g
• mąka pszenna 1050 — 250 g

Ciasto 2

• olej kokosowy — 320 g
• cukier puder — 45 g

• sól — 2 g
• cynamon — 8 g
• kardamon — 1,5 g
• goździki — 1 g
• kolendra mielona — 1 g
• anyż mielony — 1 g
• potaż (węglan potasu) — 3 g
• woda do potażu — 5 g
• Hirschhornsalz — 3 g
• woda do Hirschhornsalz — 5 g

Przygotowanie

1. Ciasto 1
2. Zagnieć syrop z maka pszenna i żytnią, zawiń ciasto w folie spożywczą i zostaw na tydzień w lodówce. Idealnie jest ponoć zostawić ciasto na miesiąc. Moje dojrzewało dziewieć dni
3. Ciasto 2
4. Wyjmij wieczorem ciasto z lodówki, żeby do następnego dnia zagrzało się i zmiękło.
5. Ugniataj, najlepiej ciasto jest wyrabia w robocie planetarnym, dodając stopniowo do ciasta olej kokosowy, następnie cukier puder, sól i przyprawy
6. Dodaj Hirschhornsalz z wodą, zagnieć, dodaj potaż z wodą i zagniataj ciasto przez kilka minut, tak żeby dobrze i na gładko się wyrobiło
7. Ja wyrabiam 10 minut w robocie planetarnym na średnich i wysokich obrotach
8. Zawiń w folię spożywczą i zostaw do następnego dnia w dość chłodnym miejscu, ale nie w lodówce,
9. Następnego dnia podziel na mniejsze kawałki i rozwałkuj. Oryginalnie ciastka powinny być cienkie jaj zrobiłem kilkumilimetrowe, trochę grubsze, bo robiłem je z założeniem, że użyje do makówek
10. Oryginalnie są wycinane w prostokąt 3 na 6 centymetrów. Użyłem ringu o średnicy 7 cm, bo taki akurat mam
11. Piec przez 15 20 minut w temperaturze 180 C

Kiedy co zrobić

W = Wigilia, 24 grudnia.

• W-35 do W-14: zagnieść ciasto 1, do lodówki — min. 7 dni, ideał miesiąc.
• Dzień A wieczorem: wyjąć ciasto 1 z lodówki.
• Dzień B: wyrobić ciasto 2 (ok. 10 min w robocie), zostawić na noc w chłodnym miejscu, nie w lodówce.
• Dzień C: rozwałkować, wyciąć, piec 15–20 min w 180°C. Ten etap najpóźniej ok. W-3.

Ile na ile osób

1 partia — liczby ciastek we wpisie nie ma [?].

Przechowywanie

Ciasto 1 w lodówce do ok. miesiąca.

Alergeny

gluten (pszenica, żyto).

W menu wigilijnym

Ciastka, zimne. Podobny smak mają: Pudding chlebowy z przyprawą piernikową — lepiej nie dawać ich wszystkich na jeden stół.